Prawa pacjenta – co musi udowodnić pacjent w sporze z placówką medyczną? Rozkład ciężaru dowodu przy naruszeniu praw pacjenta
Wymogi dowodowe w sprawach medycznych
Pacjent, który decyduje się na wytoczenie powództwa przeciwko placówce medycznej, musi przygotować się na trudny proces dowodowy. Kluczowe znaczenie ma tu wykazanie naruszenia jego praw oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem personelu medycznego a doznaną szkodą.
W orzecznictwie przyjęto, że nie sposób wymagać od pacjenta wykazania z niezbitą pewnością, iż szkoda była wynikiem nieprawidłowego postępowania personelu. Wystarczy wysoki stopień prawdopodobieństwa (por. wyrok SA w Poznaniu z 19.08.2015 r., I ACa 286/15). Oznacza to, że pacjent nie musi „udowodnić wszystkiego” – sąd może oprzeć się na domniemaniach faktycznych (art. 231 k.p.c.).
Co powinien udowodnić pacjent?
Pacjent powinien zatem wykazać:
- powstanie szkody (np. zakażenie, uszczerbek na zdrowiu),
- związek przyczynowy między zachowaniem placówki a szkodą (choćby przez domniemanie),
- winę (nawet w postaci niedbalstwa) personelu lub placówki – może to być tzw. wina anonimowa (gdy nie wiadomo, który pracownik zawinił) lub organizacyjna (błędy w funkcjonowaniu placówki).
Kiedy ciężar dowodu przechodzi na placówkę medyczną?
Ciężar dowodu co do wyłączenia odpowiedzialności placówki medycznej (np. właściwej organizacji pracy, stosowania procedur sanitarnych) spoczywa na placówce medycznej. W praktyce oznacza to, że to szpital lub przychodnia musi wykazać, iż dołożyła należytej staranności.
Naruszenie praw pacjenta jako podstawa odpowiedzialności
Pacjent, który chce dochodzić odszkodowania za naruszenie praw (np. prawa do informacji, zgody na zabieg), może również powołać się na art. 4 ustawy o prawach pacjenta oraz art. 448 k.c. – przy czym wówczas podstawą roszczenia jest samo naruszenie prawa, a niekoniecznie powstała szkoda.
