Zgoda pacjenta na leczenie – leczenie bez zgody
Zgoda pacjenta na leczenie to jeden z podstawowych obowiązków lekarza i jedno z najważniejszych praw pacjenta. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których leczenie odbywa się bez zgody – i nie zawsze oznacza to błąd. Adwokat Łódź wyjaśnia, kiedy zgoda jest konieczna, a kiedy lekarz może działać samodzielnie.
Czym jest zgoda pacjenta?
Zgoda na leczenie to świadome i dobrowolne wyrażenie woli pacjenta na wykonanie konkretnego świadczenia zdrowotnego. Zgoda może być:
- ustna, gdy chodzi o proste czynności (np. badanie ciśnienia),
- pisemna, wymagana przy zabiegach operacyjnych lub ryzykownych,
- dorozumiana, czyli wyrażona poprzez zachowanie (np. pacjent odsłania ramię do szczepienia).
Brak zgody może skutkować odpowiedzialnością cywilną lub karną lekarza, nawet jeśli działanie było zgodne z wiedzą medyczną.
Kiedy zgoda nie jest potrzebna?
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 33 ust. 1) przewiduje wyjątek – lekarz może działać bez zgody pacjenta w przypadku zagrożenia życia, gdy pacjent nie może wyrazić swojej woli (np. nieprzytomność, szok, brak kontaktu).
W takich sytuacjach lekarz musi jednak działać zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i w najlepiej pojętym interesie pacjenta. Nie można tej regulacji nadużywać.
Zgoda pacjenta małoletniego i osoby ubezwłasnowolnionej
W przypadku dzieci do 16 roku życia zgodę wyrażają rodzice lub opiekunowie. Między 16 a 18 rokiem życia potrzebna jest zgoda zarówno pacjenta, jak i jego przedstawiciela ustawowego. U osób ubezwłasnowolnionych zgodę wyraża opiekun, ale lekarz powinien też – jeśli to możliwe – wysłuchać pacjenta.
Co grozi lekarzowi za leczenie bez zgody?
Leczenie bez wymaganej zgody może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych (orzeczenie SA w Katowicach, I ACa 1056/18), a nawet karnej – jako przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej (art. 192 §1 k.k.).
Jak pacjent może dochodzić swoich praw?
Pacjent może:
- złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta,
- wnieść powództwo cywilne o zadośćuczynienie za naruszenie praw pacjenta,
- złożyć zawiadomienie do prokuratury w razie podejrzenia przestępstwa.
W każdej z tych sytuacji warto skorzystać z pomocy doświadczonego prawnika. Adwokat z Łodzi doradzi, jak skutecznie bronić swoich praw.
