Paszport dla dziecka – wzór wniosku do Sądu

Podczas sezonu wakacyjnego do sądów wpływa znacznie więcej wniosków o zezwolenie na wydanie paszportu dziecku. Główną przyczyną jest konflikt między rodzicami i brak zgody jednego z nich na wyrobienie dokumentu podróży dla małoletniego. W takich sytuacjach konieczne staje się uzyskanie zastępczej zgody sądu rodzinnego.

Podstawy prawne

Zgodnie z art. 43 ustawy o dokumentach paszportowych, na wydanie dokumentu paszportowego osobie nieposiadającej zdolności do czynności prawnych lub posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych, która nie ukończyła 18. roku życia, jest wymagana zgoda matki i ojca.

Zgoda nie jest wymagana tylko od matki lub ojca, którzy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, albo których władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona w zakresie wyrażania zgody na wydanie dokumentu paszportowego.

Rola sądu rodzinnego

W przypadku braku zgodności stanowisk matki i ojca lub niemożności uzyskania zgody jednego z nich, zgodę na wydanie dokumentu paszportowego zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego, które przedkłada się do wniosku o wydanie dokumentu paszportowego.

Zgodnie z art. 97 par. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Natomiast par. 2 tego artykułu stanowi, że o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a przy braku porozumienia między nimi – rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Procedura sądowa

Wniosek o wydanie zgody zastępczej na wyrobienie paszportu dziecku może złożyć każdy z rodziców. Na podstawie analizowanych dokumentów, wniosek powinien zawierać:

Dane formalne:

• Oznaczenie sądu (Sąd Rejonowy – Wydział Rodzinny i Nieletnich)
• Dane wnioskodawcy (imię, nazwisko, adres zamieszkania)
• Dane uczestnika postępowania (drugi rodzic)
• Dane dziecka (imię, nazwisko, data urodzenia, miejsce urodzenia)

Część merytoryczna:

• Konkretny wniosek o wydanie zezwolenia na złożenie wniosku o paszport w odpowiednim urzędzie
• Szczegółowe uzasadnienie, dlaczego drugi rodzic nie wyraża zgody
• Cel, w jakim paszport jest potrzebny (np. wyjazdy turystyczne)

Załączniki:

• Odpis wniosku
• Odpis skrócony aktu urodzenia dziecka
• Opłata stała w wysokości 100 zł w znakach opłaty sądowej

Uzasadnienie wniosku

W uzasadnieniu należy przedstawić konkretne okoliczności sprawy. Na podstawie przykładu z dokumentacji, typowe argumenty to:

• Brak racjonalnych przyczyn odmowy – gdy drugi rodzic nie przedstawia uzasadnionych argumentów przeciwko wydaniu paszportu
• Cel turystyczny – podróże wakacyjne, poznawcze poza granice Polski
• Rozwój dziecka – możliwość poznawania innych krajów, kultur, języków
• Brak zamiaru emigracji – wyjaśnienie, że nie ma planów stałego opuszczenia kraju
• Ochrona prawna – wskazanie na międzynarodowe regulacje dotyczące uprowadzenia dziecka

Dobro dziecka jako nadrzędna zasada

Sąd opiekuńczy, orzekając, kieruje się treścią przepisów oraz nadrzędną zasadą dobra dziecka. Wyrażenie zgody na wydanie paszportu nie zagraża dobru małoletniego, a wręcz mu sprzyja, umożliwiając kształcące podróże zagraniczne.

Pozytywne podejście sądów

W praktyce sądowej rzadko spotyka się oddalenie wniosku o zezwolenie na wydanie paszportu dla dziecka. Sądy uznają, że dziecko jest również pełnoprawnym obywatelem, kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje ograniczeń w zakresie posiadania paszportu przez dziecko.

Wyjątkowe sytuacje odmowy

Oddalenie wniosku mogłoby się zdarzyć w sytuacji gdy o paszport ubiegałby się rodzic nie sprawujący na co dzień pieczy nad dzieckiem, deklarujący zamiar uprowadzenia dziecka i pozbawienia go kontaktu z pierwszoplanowym opiekunem, niezrównoważony psychicznie, pochodzący z innego kręgu kulturowego i odległego kraju, nie będącego stroną Konwencji Haskiej dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę.

Orzecznictwo sądowe

„Dzieci mają prawo do poznawania innych krajów, miast, zabytków, pogłębiania znajomości języków czy choćby przyjemności podróżowania samolotem, promem, statkiem, koleją, czy samochodem. Podróże rozwijają i pogłębiają ogólną wiedzę. Wyjazdy dzieci za granicę i korzystanie z atrakcyjnych form wypoczynku z całą pewnością wpływa na fizyczny i duchowy rozwój dziecka, przyczyniając się do poszerzenia jego horyzontów, uzdolnień i zainteresowań.”

Praktyczne aspekty

Czas oczekiwania na rozstrzygnięcie

To nie jest procedura do załatwienia z dnia na dzień. Trzeba brać pod uwagę polskie realia sądowe. Dlatego warto planować wyjazdy z odpowiednim wyprzedzeniem.

Dodatkowe kwestie

• Sąd może przy ustalaniu kontaktów orzec, że rodzic, z którym mieszka dziecko, jest zobowiązany do tego, by udostępniać dokumenty drugiemu rodzicowi na czas wyjazdu. Po powrocie te dokumenty mają zostać zwrócone.
• Sam paszport czasami nie wystarcza, bo jeden z rodziców może i tak utrudniać wyjazd dziecka. Wtedy ponownie można pomocy szukać w sądzie. W takiej sytuacji można wnosić o wyrażenie zgody zastępczej na wyjazd.

Podsumowanie

Sądy rodzinne w przeważającej większości przypadków wyrażają zgodę na wydanie paszportu dziecku, kierując się zasadą dobra małoletniego. Prawo do podróżowania i poznawania świata jest uznawane za element prawidłowego rozwoju dziecka. Kluczowe jest właściwe przygotowanie wniosku z odpowiednim uzasadnieniem oraz planowanie procedury z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym.