Prawa pacjenta – czy trzeba płacić za dokumentację medyczną?

Pacjent ma prawo do uzyskania dokumentacji medycznej dotyczącej swojego stanu zdrowia i udzielonych mu świadczeń. Wynika to bezpośrednio z art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2023 r. poz. 1545). Ale czy podmiot leczniczy może żądać opłaty za jej udostępnienie?

Dostęp do dokumentacji – kiedy za darmo?

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy, pierwsze udostępnienie dokumentacji medycznej pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu jest bezpłatne. Dotyczy to każdej formy – czy to wydruku, kserokopii, skanu, czy elektronicznego pliku.

Oznacza to, że np. jeśli pacjent po raz pierwszy wnioskuje o kopię historii choroby czy wyniki badań – nie powinien ponosić żadnych kosztów.

Kiedy trzeba zapłacić?

Opłaty mogą się pojawić dopiero przy kolejnym udostępnieniu tej samej dokumentacji. Szpital, przychodnia lub inny podmiot medyczny mogą wówczas pobrać opłatę, ale jej wysokość nie jest dowolna.

Zgodnie z art. 28 ustawy, stawki te nie mogą przekraczać:

• 0,00007 przeciętnego wynagrodzenia – za jedną stronę wyciągu albo odpisu;

• 0,00002 przeciętnego wynagrodzenia – za jedną stronę kopii lub wydruku;

• 0,0004 przeciętnego wynagrodzenia – za informację na nośniku elektronicznym.

Stawki te są aktualizowane co pół roku na podstawie danych GUS. W praktyce wynoszą kilka do kilkunastu groszy za stronę.

Co zrobić, jeśli placówka żąda zapłaty za pierwsze udostępnienie?

Taka praktyka jest niezgodna z prawem. Pacjent ma prawo złożyć skargę do:

• Rzecznika Praw Pacjenta,

• NFZ, jeśli placówka działa w ramach kontraktu,

• lub w ostateczności – wystąpić na drogę sądową.

Podsumowanie

Nie, nie trzeba płacić za dokumentację medyczną – ale tylko za pierwsze udostępnienie. W przypadku kolejnych wniosków opłata może być naliczona, ale według ściśle określonych reguł. Prawo pacjenta do dokumentacji jest jednym z podstawowych elementów kontroli nad własnym leczeniem i nie powinno być ograniczane barierami finansowymi.