Jak uniknąć zapłaty zachowku?

Zachowek to świadczenie pieniężne, które należy się najbliższym członkom rodziny pominiętym w testamencie. W wielu przypadkach jego wypłata oznacza konieczność oddania znacznej części majątku. Istnieją jednak rozwiązania prawne, które pozwalają ograniczyć to ryzyko.

Umowa dożywocia

Umowa dożywocia jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na uniknięcie zapłaty zachowku. Właściciel nieruchomości przenosi jej własność na inną osobę w zamian za dożywotnią opiekę i utrzymanie. Ponieważ w tym przypadku nie mamy do czynienia z darowizną, wartość przekazanej nieruchomości nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.

Wydziedziczenie

Można również rozważyć wydziedziczenie spadkobiercy w testamencie. Jest to jednak możliwe tylko w ściśle określonych sytuacjach, m.in. gdy spadkobierca:

• dopuścił się przestępstwa wobec spadkodawcy lub jego bliskich,

• rażąco obraził spadkodawcę,

• uporczywie nie dopełniał obowiązków rodzinnych.

  Wydziedziczenie musi zostać wyraźnie wskazane w testamencie wraz z uzasadnieniem.

Odwołanie do zasad współżycia społecznego

Jeśli uprawniony do zachowku nie interesował się spadkodawcą i nie utrzymywał z nim kontaktu, można podnieść zarzut nadużycia prawa. Sąd, kierując się zasadami współżycia społecznego, może obniżyć wysokość zachowku, a w wyjątkowych przypadkach nawet go oddalić.

Niegodność dziedziczenia

Spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia, jeśli np. dopuścił się ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, podstępem lub groźbą wpłynął na treść testamentu albo go zniszczył czy sfałszował. Uznanie za niegodnego wyłącza go całkowicie z dziedziczenia i prawa do zachowku.

Sprawa w sądzie

W praktyce uniknięcie zapłaty zachowku rzadko jest proste. Najczęściej konieczne jest postępowanie sądowe, które trwa nawet 2–3 lata i wymaga dowodów, np. zeznań świadków. Dlatego warto podjąć odpowiednie działania jeszcze za życia właściciela majątku, aby skutecznie zabezpieczyć wolę spadkodawcy.