Sprzedaż odziedziczonej nieruchomości bez podatku PIT? Przełomowy wyrok sądu

Jednym z największych dylematów, przed jakim stają spadkobiercy w Łodzi i całej Polsce, jest kwestia podatku dochodowego (PIT) od sprzedaży nieruchomości: domu, mieszkania czy działki. Kluczowy jest tu pięcioletni termin, którego interpretacja do tej pory była niekorzystna dla podatników. Przełomowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie rzuca na tę sprawę zupełnie nowe światło.

Czym jest pięcioletni termin przy sprzedaży nieruchomości ze spadku?

To okres, po upływie którego sprzedaż odziedziczonej nieruchomości jest zwolniona z podatku dochodowego (PIT). Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, odpłatne zbycie nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie, rodzi obowiązek zapłaty 19% podatku od dochodu. Nowelizacja przepisów z 2019 roku wprowadziła jednak kluczową zmianę na korzyść spadkobierców: termin ten liczy się od daty nabycia nieruchomości przez spadkodawcę, a nie spadkobiercę. Oznacza to, że jeśli zmarły był właścicielem domu przez ponad 5 lat, jego spadkobiercy mogą go sprzedać niemal od razu, bez konieczności płacenia podatku.

 

Jak dotychczas urzędy skarbowe interpretowały przepisy?

Urzędy skarbowe stały na rygorystycznym stanowisku, że pięcioletni okres należy liczyć wyłącznie od daty nabycia nieruchomości przez bezpośredniego spadkodawcę. To prowadziło do absurdalnych i krzywdzących sytuacji, zwłaszcza gdy nieruchomość była w rodzinie od pokoleń, ale w krótkim czasie dochodziło do kilku zgonów.

Idealnie obrazuje to sprawa, która trafiła na wokandę WSA. Podatniczka w 2024 roku sprzedała nieruchomość odziedziczoną po ojcu zmarłym w 2022 roku. Ojciec z kolei odziedziczył ją rok wcześniej, w 2021 roku, po swoim bracie. Nieruchomość ta została jednak nabyta przez dziadków podatniczki jeszcze w latach 90. Fiskus uznał, że kluczowa jest data nabycia przez ojca (2021 rok) i nakazał zapłatę podatku, ponieważ od końca tego roku do dnia sprzedaży nie minęło 5 lat.

 

Na czym polega przełomowy wyrok WSA w Rzeszowie?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł (sygn. akt I SA/Rz 224/25), że do pięcioletniego okresu posiadania nieruchomości można wliczyć czas jej posiadania przez wszystkich poprzednich spadkodawców z danej linii dziedziczenia. Sąd, kierując się celem ustawy, uznał, że jej nowelizacja miała na celu realizację zasady sukcesji podatkowej i neutralności systemu. W praktyce oznacza to, że jeśli nieruchomość była w rodzinie od wielu lat, a jej własność przechodziła z pokolenia na pokolenie w drodze dziedziczenia, okresy posiadania przez kolejnych spadkodawców sumują się.

Sąd podkreślił, że odmienna interpretacja byłaby krzywdząca dla spadkobierców zarządzających majątkiem rodzinnym. Skoro już poprzednicy prawni (np. dziadek czy wuj) spełniali warunki do zwolnienia z PIT, to prawo to powinno przejść na kolejnych spadkobierców.

 

Co ten wyrok oznacza w praktyce dla spadkobiercy w Łodzi?

Wyrok ten otwiera możliwość sprzedaży odziedziczonego domu czy mieszkania w Łodzi bez podatku PIT znacznie wcześniej, niż wynikałoby to z dotychczasowej interpretacji fiskusa.

Przykład: Pani Anna z Łodzi odziedziczyła w 2023 roku mieszkanie na Teofilowie po swojej mamie. Mama zmarła w 2022 roku, a sama odziedziczyła to mieszkanie po swoim mężu (ojcu Pani Anny) w 2020 roku. Ojciec kupił to mieszkanie w 2005 roku.

• Według interpretacji fiskusa: Mama Pani Anny nabyła mieszkanie w 2020 roku. 5-letni termin upłynąłby z końcem 2025 roku. Sprzedaż w 2024 roku wiązałaby się z podatkiem.
• Według wyroku WSA: Należy wziąć pod uwagę okres posiadania nieruchomości przez ojca Pani Anny. Ponieważ nabył on mieszkanie w 2005 roku, 5-letni termin minął dawno temu. Pani Anna może sprzedać mieszkanie w 2024 roku bez podatku PIT.

Ta zmiana ma ogromne znaczenie dla osób, które z różnych powodów życiowych – często pogorszenia sytuacji materialnej po śmierci bliskiej osoby – są zmuszone do szybkiego spieniężenia odziedziczonego majątku.

 

Czy ten wyrok jest już ostateczny i wiążący?

Nie, na ten moment wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest prawomocny. Oznacza to, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej ma prawo złożyć od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Dopiero prawomocny wyrok NSA w tej lub podobnej sprawie ugruntuje nową, korzystną dla spadkobierców linię orzeczniczą. Mimo to, jest to niezwykle ważny sygnał i silny argument w ewentualnych sporach z organami podatkowymi.