Ile kosztuje mediacja i czy ugoda przed mediatorem ma moc wyroku?

Mediacja ze skierowania sądu kosztuje w sprawie o pieniądze 2 procent wartości sporu, nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł, a strony dzielą tę kwotę między siebie. Ugoda zawarta przed mediatorem nie jest wyrokiem, ale po zatwierdzeniu przez sąd ma moc ugody sądowej, a z klauzulą wykonalności jest tytułem wykonawczym, czyli podstawą egzekucji u komornika. Od 17 lutego 2026 r. obowiązują nowe, wyższe stawki wynagrodzenia mediatorów, dlatego starsze poradniki podają nieaktualne kwoty.

W skrócie

• Mediacja jest dobrowolna. Prowadzi się ją na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji, przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku sprawy (art. 183¹ § 1, 2 i 4 Kodeksu postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468).
• Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków, które obciążają strony, i pobiera je bezpośrednio od nich; przed rozpoczęciem mediacji poucza strony o kosztach (art. 183⁵ § 1, 2 i 4 Kodeksu postępowania cywilnego).
• W mediacji ze skierowania sądu w sprawach o prawa majątkowe do 200 000 zł wynagrodzenie mediatora wynosi 2% wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł; powyżej 200 000 zł jest to 4000 zł plus 1% nadwyżki, nie więcej niż 8000 zł (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym, Dz.U. z 2026 r. poz. 170).
• W sprawach niemajątkowych i takich, w których wartości sporu nie da się ustalić, mediator otrzymuje 300 zł za pierwsze posiedzenie i 200 zł za każde kolejne, łącznie nie więcej niż 900 zł (§ 2 ust. 2 tego rozporządzenia).
• Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem, a zatwierdzona przez nadanie klauzuli wykonalności jest tytułem wykonawczym (art. 183¹⁵ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Od wniosku o zatwierdzenie ugody z mediacji prowadzonej na podstawie umowy nie pobiera się opłaty sądowej (art. 95 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1228).

Ile kosztuje mediacja ze skierowania sądu?

Zależy od tego, o co toczy się spór. Stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 lutego 2026 r., które weszło w życie 17 lutego 2026 r. i zastąpiło rozporządzenie z 2016 r. (§ 7 i § 8 rozporządzenia).

W sprawach o prawa majątkowe o wartości przedmiotu sporu do 200 000 zł wynagrodzenie mediatora wynosi 2% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł za całość postępowania mediacyjnego. Gdy wartość sporu przekracza 200 000 zł, wynagrodzenie wynosi 4000 zł oraz 1% od nadwyżki ponad 200 000 zł, nie więcej jednak niż 8000 zł. Kwotę zaokrągla się w górę do pełnego złotego (§ 2 ust. 1).

W sprawach o prawa majątkowe, w których wartości sporu nie da się ustalić, oraz w sprawach o prawa niemajątkowe, na przykład o kontakty z dzieckiem, mediator otrzymuje 300 zł za pierwsze posiedzenie i 200 zł za każde kolejne, łącznie nie więcej niż 900 zł (§ 2 ust. 2). Jeżeli w takiej sprawie mediacja odbyła się bez posiedzenia, wynagrodzenie wynosi 300 zł (§ 2 ust. 3).

Do wynagrodzenia dochodzą udokumentowane wydatki: koszty przejazdów według zasad dla podróży służbowych w sferze budżetowej, najem pomieszczenia do 110 zł za posiedzenie i korespondencja do 50 zł (§ 3). Jeżeli strony nie przystąpią do mediacji, mediatorowi należy się zwrot wydatków do 110 zł (§ 4). Mediator będący podatnikiem VAT dolicza do wynagrodzenia podatek (§ 5 ust. 1).

Te stawki dotyczą mediacji wszczętej na podstawie skierowania sądu (§ 1). Jeżeli sąd skierował strony do mediacji przed 17 lutego 2026 r., stosuje się jeszcze stawki dotychczasowe (§ 6).

Przykład. Pan Marek W. pozywa wykonawcę o 60 000 zł. Sąd kieruje strony do mediacji. Wynagrodzenie mediatora to 2% z 60 000 zł, czyli 1200 zł netto, do podziału między strony według ich uzgodnienia. Jeżeli ugoda zapadnie przed rozpoczęciem rozprawy, sąd zwróci Panu Markowi z urzędu całą opłatę od pozwu pomniejszoną o opłatę minimalną 30 zł.

Kto płaci mediatorowi i czy sąd to potem rozlicza?

Płacą strony, a mediator pobiera należności bezpośrednio od nich. Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji, chyba że zgodził się prowadzić ją bez wynagrodzenia; wynagrodzenie i zwrot wydatków obciążają strony (art. 183⁵ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Należności mediator pobiera bezpośrednio od stron (§ 2), a jeżeli strony ich nie zapłacą, na wniosek mediatora ustala je i przyznaje sąd (§ 3). Przed przystąpieniem do mediacji mediator ma obowiązek pouczyć strony o kosztach i sposobie ich pobrania (§ 4).

Sąd nie zostawia tych kosztów bez rozliczenia. Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd, w kwocie nie wyższej niż suma wynagrodzenia i wydatków określonych w rozporządzeniu (art. 98¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli mediacja się nie powiodła, a sprawa trafiła do sądu w ciągu trzech miesięcy od jej zakończenia albo od uprawomocnienia się odmowy zatwierdzenia ugody, do kosztów procesu wlicza się także koszty tej mediacji, w wysokości nieprzekraczającej czwartej części opłaty (art. 98¹ § 2).

Ile kosztuje mediacja prywatna, bez sądu?

Tyle, ile strony uzgodnią z mediatorem. Rozporządzenie z 12 lutego 2026 r. reguluje wyłącznie mediację wszczętą na podstawie skierowania sądu (§ 1). W mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację wynagrodzenie wynika z tej umowy, a mediator i tak ma obowiązek pouczyć strony o kosztach przed rozpoczęciem (art. 183⁵ § 4 Kodeksu postępowania cywilnego).

W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji oraz osobę mediatora albo sposób jego wyboru (art. 183¹ § 3). Umowa może powstać także przez wyrażenie zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek o jej przeprowadzenie (art. 183¹ § 2).

Wielu mediatorów stosuje w mediacji prywatnej stawki zbliżone do rozporządzenia, ale nie jest to obowiązek. Warto zapytać o koszt całości i o to, jak dzieli się go między strony, zanim mediacja się zacznie.

Czy mediacja opłaca się finansowo?

Często tak, bo pozwala odzyskać opłatę od pozwu. Sąd z urzędu zwraca stronie całą uiszczoną opłatę od pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji oraz od zarzutów od nakazu zapłaty, jeżeli postępowanie zakończyło się zawarciem ugody przed rozpoczęciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji (art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli ugodę przed mediatorem zawarto już po rozpoczęciu rozprawy, sąd zwraca trzy czwarte opłaty (art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. a). Trzy czwarte opłaty od apelacji wraca, gdy ugodę przed mediatorem zawarto w postępowaniu przed sądem drugiej instancji (art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. ab).

Przy pozwie o 60 000 zł opłata sądowa wynosi 3000 zł. Ugoda przed pierwszą rozprawą oznacza zwrot tej kwoty pomniejszonej o opłatę minimalną 30 zł. Nawet po odjęciu wynagrodzenia mediatora bilans wypada zwykle na korzyść mediacji, a do tego dochodzi czas: sąd kierując strony do mediacji wyznacza jej czas na okres do trzech miesięcy, a czasu mediacji nie wlicza się do czasu trwania postępowania sądowego (art. 183¹⁰ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).

O tym, jak liczy się zwroty na poszczególnych etapach i co zmieniła uchwała Sądu Najwyższego z 2026 r., piszemy szerzej w tekście o zwrocie opłaty od pozwu po ugodzie.

Czy ugoda przed mediatorem ma moc wyroku?

W praktyce tak. Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem; ugoda zatwierdzona przez nadanie jej klauzuli wykonalności jest tytułem wykonawczym (art. 183¹⁵ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W praktyce oznacza to, że jeżeli druga strona nie wykona ugody, można iść z nią do komornika tak samo jak z wyrokiem.

Zatwierdzenie odbywa się w dwóch wariantach. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, na przykład dotyczy zapłaty, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem (art. 183¹⁴ § 2). Sąd robi to niezwłocznie (art. 183¹⁴ § 1).

Sąd może też odmówić. Odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności (art. 183¹⁴ § 3). Dlatego tekst ugody warto pisać precyzyjnie, z jasno określonymi kwotami, terminami i stronami.

Zatwierdzenie nie zastępuje formy szczególnej, gdy prawo jej wymaga (art. 183¹⁵ § 2). Jeżeli ugoda ma przenieść własność nieruchomości, sama ugoda mediacyjna tego nie załatwi bez zachowania formy przewidzianej dla takiej czynności.

Jak zatwierdzić ugodę z mediacji prywatnej?

Wnioskiem do sądu rejonowego. Strona, po zawarciu ugody w ramach mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację, może wystąpić z wnioskiem o zatwierdzenie ugody do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zawarcia ugody, chyba że strony wskażą w ugodzie inny sąd rejonowy; w braku tych podstaw właściwy jest sąd miejsca zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy (art. 183¹³ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Do wniosku dołącza się protokół mediacji oraz ugodę, chyba że zamieszczono ją w protokole (§ 1¹). Adwokat i radca prawny wnoszą taki wniosek za pośrednictwem portalu informacyjnego (§ 1²).

Od tego wniosku nie pobiera się opłaty sądowej (art. 95 ust. 1 pkt 9 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przy mediacji ze skierowania sądu wniosek nie jest potrzebny: mediator składa protokół i ugodę w sądzie rozpoznającym sprawę, a strony mogą objąć ugodą również roszczenia nieobjęte pozwem (art. 183¹³ § 2).

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje mediacja w sprawie o kontakty z dzieckiem albo o rozwód?

To sprawy o prawa niemajątkowe, więc przy skierowaniu przez sąd mediator otrzymuje 300 zł za pierwsze posiedzenie i 200 zł za każde kolejne, łącznie nie więcej niż 900 zł, a bez posiedzenia 300 zł (§ 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 lutego 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 170). Do tego mogą dojść wydatki, między innymi najem pomieszczenia do 110 zł za posiedzenie (§ 3 pkt 2).

Czy muszę zgodzić się na mediację, jeżeli sąd mnie skieruje?

Nie. Mediacja jest dobrowolna (art. 183¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli choć jedna ze stron oświadczy, że nie wyraża zgody na mediację, przewodniczący wyznacza rozprawę przed upływem terminu wyznaczonego na mediację (art. 183¹⁰ § 2). Odmowa ma jednak cenę: strona traci szansę na zwrot całej opłaty od pozwu z art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Co jeśli druga strona nie wykonuje ugody zawartej przed mediatorem?

Jeżeli sąd zatwierdził ugodę przez nadanie klauzuli wykonalności, jest ona tytułem wykonawczym (art. 183¹⁵ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego) i można na jej podstawie wszcząć egzekucję u komornika, bez osobnego procesu o zapłatę.

Czy koszty mediacji odzyskam od przeciwnika, jeżeli wygram?

Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd należą do niezbędnych kosztów procesu, do wysokości wynikającej z rozporządzenia (art. 98¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). O ich ostatecznym rozliczeniu rozstrzyga sąd w orzeczeniu kończącym sprawę, a przy ugodzie strony mogą same ustalić, kto je ponosi.

Czy stawki z 2016 r. jeszcze obowiązują?

Tylko w sprawach, w których sąd skierował strony do mediacji przed 17 lutego 2026 r. (§ 6 rozporządzenia z dnia 12 lutego 2026 r.). Dla skierowań późniejszych obowiązują nowe stawki, dwukrotnie wyższe od poprzednich.

Zastanawiasz się nad mediacją?

Jako adwokat i stały mediator przy Sądzie Okręgowym w Łodzi prowadzę mediacje ze skierowania sądu oraz mediacje umowne, a także reprezentuję strony w mediacji jako pełnomocnik. Pomogę policzyć, co w Twojej sprawie wyjdzie taniej i szybciej, i zredagować ugodę tak, żeby sąd ją zatwierdził bez zastrzeżeń.

adw. Kajetan Kałużyński, Kancelaria Adwokacka
ul. Narutowicza 45 lok. 29, 90-130 Łódź
tel. 607 089 081
kancelaria@kaluzynski.pl

O autorze

Adwokat i mediator Kajetan Kałużyński prowadzi kancelarię w Łodzi. Zajmuje się mediacją, prawem rodzinnym, sprawami cywilnymi i spadkowymi, prawem medycznym oraz obsługą wspólnot mieszkaniowych. Jest wpisany na listę stałych mediatorów przy Sądzie Okręgowym w Łodzi.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Stan prawny na dzień 2 września 2026 r.