Zbyt późno odnaleziony testament – testament znaleziony po latach

Obowiązkiem każdego spadkobiercy jest dokładne przejrzenie dokumentów zmarłego. Testament znaleziony po latach często nie pozwala już na zmianę podziału majątku. Pokazuje to sprawa rozpoznana przez Sąd Najwyższy (sygn. I CSK 3287/24).

Testament ukryty w mieszkaniu

Spadkodawca sporządził w 1978 r. testament notarialny, w którym cały majątek zapisał żonie. Dokument leżał w papierach domowych aż do jego śmierci w 1996 r. Po zgonie wdowa i córki, nie wiedząc o testamencie, uzyskały akt poświadczenia dziedziczenia według zasad ustawowych. Każda otrzymała jedną trzecią spadku. Dopiero po wielu latach, gdy wdowa zmarła, jej syn odnalazł testament i wystąpił do sądu o zmianę podziału.

Czy po latach można było więc zmienić postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku – zgodnie z treścią testamentu?

Stanowisko sądów

• Sąd Rejonowy przyznał rację wnioskodawcy. Uznał, że skoro wdowa nie wiedziała o testamencie, nie mogła go przedstawić notariuszowi.
• Sąd Okręgowy w Katowicach zajął jednak odmienne stanowisko. Stwierdził, że obowiązkiem wdowy było przejrzenie wszystkich dokumentów zmarłego przed wizytą u notariusza. Skoro testament znajdował się w mieszkaniu, powinna go odnaleźć i przedstawić.

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy podzielił pogląd sądu drugiej instancji. Wskazał, że żona spadkodawcy miała realną możliwość odnalezienia testamentu. Mieszkanie było niewielkie, a dokument leżał wśród papierów zmarłego w ogólnodostępnym pokoju. Brak staranności spadkobierczyni nie stanowił przeszkody, która pozwalałaby na wzruszenie aktu poświadczenia dziedziczenia.

Wnioski dla spadkobierców

Każdy, kto dziedziczy, powinien samodzielnie sprawdzić wszystkie dokumenty pozostawione przez zmarłego. Zaniedbanie tej czynności może na zawsze zamknąć drogę do dziedziczenia zgodnie z wolą spadkodawcy.