Paszport dla dziecka bez zgody drugiego rodzica – co zrobić?

Paszport dla dziecka wymaga zgody obojga rodziców. Jeżeli jeden z nich odmawia albo nie da się go znaleźć, zgodę zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka, a opłata wynosi 100 zł.

W skrócie

Na wydanie dokumentu paszportowego osobie, która nie ukończyła 18 lat, wymagana jest zgoda matki i ojca, zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 196).
Zgoda jednego z rodziców nie jest wymagana, jeżeli został on pozbawiony władzy rodzicielskiej albo jego władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona w zakresie wyrażania zgody na wydanie dokumentu paszportowego (art. 43 ust. 2 pkt 1 tej ustawy).
Przy braku zgodności stanowisk rodziców albo niemożności uzyskania zgody jednego z nich zgodę zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego (art. 43 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych).
Podstawą wystąpienia do sądu jest art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.
Opłata od wniosku wynosi 100 zł, bo jest to opłata stała od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego z art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228).

Dlaczego do paszportu dziecka potrzebna jest zgoda obojga rodziców?

Bo tak stanowi ustawa o dokumentach paszportowych. Artykuł 43 ust. 1 tej ustawy mówi, że na wydanie dokumentu paszportowego osobie nieposiadającej zdolności do czynności prawnych albo posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych, która nie ukończyła 18. roku życia, wymagana jest zgoda matki i ojca.

Drugą warstwą jest prawo rodzinne. Wydanie paszportu i wyjazd dziecka za granicę to istotna sprawa dziecka w rozumieniu art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten stanowi, że o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy. To właśnie ten przepis otwiera drogę do sądu, gdy porozumienia nie ma.

Warto od razu zapamiętać jedno ograniczenie praktyczne. Zgodnie z art. 43 ust. 7 ustawy o dokumentach paszportowych zgoda rodzica oraz orzeczenie sądu rodzinnego stanowią podstawę do wydania jednego dokumentu paszportowego. Zgoda nie działa więc „na przyszłość”: po upływie ważności paszportu całą procedurę trzeba przejść od nowa.

Przykład. Pani Anna K. uzyskała w 2024 r. zgodę ojca na paszport dla córki. Paszport traci ważność, a ojciec od roku nie odbiera telefonów. Stara zgoda nic tu nie da, bo wyczerpała się przy pierwszym dokumencie. Pani Anna musi uzyskać nową zgodę albo wystąpić do sądu.

Kiedy zgoda drugiego rodzica nie jest w ogóle potrzebna?

Artykuł 43 ust. 2 ustawy o dokumentach paszportowych wymienia dwa przypadki. Pierwszy to sytuacja, w której rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo jego władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona w zakresie wyrażania zgody na wydanie dokumentu paszportowego. Drugi dotyczy paszportu tymczasowego wydawanego z urzędu na podstawie art. 27 ust. 2 tej ustawy.

To istotny wyjątek, o którym wielu rodziców nie wie. Jeżeli sąd już wcześniej ograniczył władzę rodzicielską drugiego rodzica w zakresie decydowania o dokumentach dziecka, nowej sprawy o zgodę zastępczą zakładać nie trzeba. Wystarczy przedłożyć organowi paszportowemu dokument określający zakres władzy rodzicielskiej, czego wymaga art. 43 ust. 4 ustawy.

Uwaga na częste nieporozumienie: samo powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu rodzicowi z jednoczesnym ograniczeniem jej drugiemu „do istotnych spraw” nie zawsze obejmuje paszport. Liczy się dokładna treść sentencji orzeczenia, a nie jego ogólne wrażenie.

Jak powinna wyglądać zgoda rodzica na paszport?

Ustawa przewiduje trzy formy wymienione w art. 43 ust. 3 ustawy o dokumentach paszportowych. Pierwsza to zgoda wyrażona na samym wniosku o wydanie dokumentu paszportowego, z podpisem złożonym w sposób opisany w art. 32 tej ustawy. Druga to pismo papierowe z podpisem, którego własnoręczność poświadczył organ paszportowy albo notariusz. Trzecia to pismo elektroniczne opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Ani SMS, ani e-mail bez podpisu elektronicznego, ani kartka podpisana w domu nie spełniają tych wymogów. To najczęstszy powód odesłania rodzica z punktu paszportowego.

Jest też wyjątek dla sytuacji zagranicznych. Zgodnie z art. 43 ust. 8 ustawy, jeżeli uzyskanie zgody matki lub ojca jest niemożliwe albo znacznie utrudnione, dziecku przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokument paszportowy może być wydany za zgodą tylko jednego z rodziców, o ile przemawia za tym dobro tej osoby.

Co zrobić, gdy drugi rodzic odmawia albo nie odpowiada?

Wtedy składa się do sądu wniosek o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka, czyli o zezwolenie na wydanie paszportu bez zgody drugiego rodzica. Podstawą jest art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a skutek opisuje art. 43 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych: orzeczenie sądu rodzinnego zastępuje zgodę i przedkłada się je do wniosku paszportowego.

Brak kontaktu nie blokuje sprawy. Ustawa mówi wprost o „niemożności uzyskania zgody jednego z nich”, więc milczenie jest tak samo dobrą podstawą jak wyraźna odmowa.

Sąd kieruje się dobrem dziecka. W praktyce bada, po co dziecku paszport, czy wyjazd jest uzasadniony i czy nie służy ukryciu dziecka przed drugim rodzicem. Dlatego warto od razu wskazać konkretny cel: wyjazd wakacyjny, wycieczka szkolna, leczenie, kontakt z rodziną mieszkającą za granicą.

Podobny mechanizm działa przy innych sporach rodziców o sprawy dziecka. Opisujemy go we wpisach Różne zdania rodziców w sprawach dziecka. Jak prawo pomaga znaleźć rozwiązanie? oraz Zmiana szkoły dziecka bez zgody rodzica.

Do którego sądu i za ile złożyć wniosek?

Wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich. Właściwość miejscową wyznacza art. 569 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego: właściwy wyłącznie jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu. Chodzi więc o miejsce zamieszkania dziecka, nie rodzica składającego wniosek.

Opłata wynosi 100 zł. To opłata stała od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego, przewidziana w art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228).

Liczbę egzemplarzy wyznacza art. 128 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego: do pisma dołącza się jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych, jeżeli załączniki nie zostały złożone w oryginale. Przy jednym uczestniku, czyli drugim rodzicu, oznacza to wniosek plus jeden odpis dla niego. Sam wniosek musi przy tym odpowiadać wymogom pozwu, co wynika z art. 511 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, z tą zmianą, że zamiast pozwanego wymienia się zainteresowanych w sprawie.

Co powinno znaleźć się we wniosku do sądu?

Wniosek ma przekonać sąd, że paszport jest dziecku potrzebny i że jego wydanie służy dobru dziecka. Najważniejsze elementy to:

oznaczenie sądu, wnioskodawcy i uczestnika, czyli drugiego rodzica, wraz z adresami i numerem PESEL wnioskodawcy;
żądanie, czyli zezwolenie na złożenie wniosku o wydanie paszportu dla małoletniego bez zgody drugiego rodzica;
wskazanie, że drugi rodzic odmawia zgody albo że uzyskanie jej jest niemożliwe, z opisem podjętych prób kontaktu;
uzasadnienie celu, dla którego paszport jest potrzebny;
wnioski dowodowe: odpis aktu urodzenia dziecka, orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej, korespondencja z drugim rodzicem, rezerwacje, zaświadczenia ze szkoły lub z placówki medycznej;
potwierdzenie uiszczenia opłaty 100 zł.

Przykład. Pan Marek W. chce zabrać syna na wakacje do rodziny w Hiszpanii. Matka dziecka nie odmawia wprost, ale od pół roku nie odpowiada na wiadomości w sprawie dokumentów. We wniosku pan Marek opisuje chronologicznie próby kontaktu, dołącza ich wydruki, zaproszenie od rodziny i wstępną rezerwację. Sąd ocenia, czy wyjazd służy dobru dziecka, a nie to, kto z rodziców ma rację w pozostałych sprawach.

Co zrobić po uzyskaniu orzeczenia sądu?

Z prawomocnym orzeczeniem idzie się do punktu paszportowego i składa wniosek o wydanie paszportu dla dziecka. Orzeczenie przedkłada się do wniosku, zgodnie z art. 43 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych. Organ paszportowy może przy tym żądać oświadczenia potwierdzającego brak wiedzy o zmianie stanu prawnego wynikającego z przedłożonego orzeczenia. Oświadczenie składa się z klauzulą o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, co przewiduje art. 43 ust. 6 tej ustawy.

Pamiętaj przy tym, że orzeczenie wystarczy na ten jeden paszport, nie na każdy kolejny. Sam paszport to zresztą jeszcze nie zgoda na wyjazd. Wywiezienie dziecka za granicę bez zgody drugiego rodzica jest odrębną kwestią, którą omawiamy we wpisie Wyjazd na wakacje z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica.

Najczęstsze pytania

Czy sąd może odmówić zgody na paszport dla dziecka?

Tak. Sąd opiekuńczy rozstrzyga na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i kieruje się dobrem dziecka. Jeżeli uzna, że wydanie paszportu temu dobru nie służy, na przykład gdy istnieje realne ryzyko uprowadzenia dziecka za granicę albo trwałego zerwania kontaktów z drugim rodzicem, może wniosku nie uwzględnić.

Ile trwa sprawa o zgodę zastępczą na paszport?

Czas zależy od obciążenia konkretnego sądu i od tego, czy drugi rodzic bierze udział w postępowaniu. Nie da się podać wiążącego terminu. Dlatego wniosek warto złożyć z dużym wyprzedzeniem względem planowanego wyjazdu i od razu dołączyć do niego pełną dokumentację.

Czy zgoda sądu wystarczy na kolejne paszporty dziecka?

Nie. Zgodnie z art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych zgoda rodzica oraz orzeczenie sądu rodzinnego stanowią podstawę do wydania jednego dokumentu paszportowego. Przy kolejnym paszporcie trzeba uzyskać nową zgodę drugiego rodzica albo ponownie wystąpić do sądu.

Czy wystarczy zgoda przesłana SMS-em albo mailem?

Nie. Artykuł 43 ust. 3 ustawy o dokumentach paszportowych przewiduje trzy formy: zgodę na samym wniosku paszportowym, pismo papierowe z podpisem poświadczonym przez organ paszportowy albo notariusza oraz pismo elektroniczne opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zwykła wiadomość tych wymogów nie spełnia.

Czy te same zasady dotyczą opiekuna prawnego?

Tak. Artykuł 43 ust. 10 ustawy o dokumentach paszportowych stanowi, że przepisy ustępów od 1 do 9 stosuje się odpowiednio do opiekunów prawnych i kuratora. Oznacza to te same wymogi co do zgody, jej formy, zastępczego orzeczenia sądu oraz zasady jednego dokumentu paszportowego.

Potrzebujesz pomocy przy wniosku?

Sprawy o zgodę zastępczą na paszport wygrywa się przygotowaniem: trzeba pokazać sądowi konkretny cel wyjazdu, udokumentowane próby porozumienia i to, że decyzja służy dziecku. Pomagamy przygotować wniosek i prowadzimy takie sprawy przed sądem.

Kancelaria Adwokacka adw. Kajetan Kałużyński
ul. Narutowicza 45 lok. 29, 90-130 Łódź
tel. 607 089 081
e-mail: [email protected]

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Stan prawny na dzień 11 października 2026 r.

Aktualizacja: 11 października 2026 r. – uzupełniono podstawę prawną o art. 43 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych, której pierwotna wersja w ogóle nie powoływała. Dodano wyjątki, gdy zgoda drugiego rodzica nie jest wymagana, wymagane formy zgody, zasadę jednego dokumentu paszportowego oraz podstawy właściwości sądu, opłaty i liczby odpisów.

Autor: adw. Kajetan Kałużyński, adwokat i mediator z Łodzi. Prowadzi sprawy z zakresu prawa rodzinnego, cywilnego i medycznego oraz mediacje.