Piecza współdzielona: co zmienia projekt przyjęty przez rząd

Piecza współdzielona to naprzemienna opieka obojga rodziców nad dzieckiem po rozstaniu, w powtarzających się okresach, które nie muszą być równe. 3 listopada 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który wpisuje tę definicję do ustawy i każe sądom rozważać ją w pierwszej kolejności. To wciąż projekt, a nie obowiązujące prawo. Wyjaśniamy, co proponuje, czego nie zmienia i co z tego wynika dla rodziców już teraz.

W skrócie

• 3 listopada 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (numer w wykazie prac rządu: UD349), który wprowadza ustawową definicję pieczy współdzielonej.
• Według projektu piecza współdzielona oznacza, że oboje rodzice mający władzę rodzicielską sprawują bieżącą opiekę nad dzieckiem naprzemiennie, w powtarzających się okresach, które nie muszą mieć jednakowej długości.
• Projekt przewiduje, że sąd w sprawach o rozwód, o separację i w sprawach rodziców żyjących w rozłączeniu w pierwszej kolejności rozważy pieczę współdzieloną, a podstawowym kryterium pozostanie dobro dziecka.
• Rozstrzygając o władzy rodzicielskiej i kontaktach, sąd ma obowiązkowo ustalić, czy dziecko jest bezpieczne i chronione przed przemocą domową.
• Nowe przepisy mają wejść w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw; do tego czasu obowiązują dotychczasowe zasady z art. 58 i art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Czym jest piecza współdzielona według projektu?

Piecza współdzielona to sposób wykonywania władzy rodzicielskiej po rozstaniu, w którym dziecko mieszka na zmianę u matki i u ojca według stałego rytmu. Projekt rządowy definiuje ją jako bieżącą opiekę sprawowaną naprzemiennie przez oboje rodziców, którym przysługuje władza rodzicielska, w powtarzających się okresach. Okresy te nie muszą być równe.

To ważne doprecyzowanie, bo w potocznym rozumieniu „opieka naprzemienna” kojarzy się z podziałem pół na pół. Projekt tego nie wymaga. Liczy się powtarzalność i realny udział obojga rodziców w codziennym życiu dziecka.

Władza rodzicielska to ogół praw i obowiązków rodziców wobec dziecka: wychowanie, decyzje o szkole i leczeniu, reprezentowanie dziecka i zarząd jego majątkiem. Piecza współdzielona dotyczy codziennej opieki, a nie tego, kto ma władzę rodzicielską. Dlatego warunkiem jest, żeby władzę zachowało oboje rodziców.

Przykład. Pani Anna K. i pan Marek W. rozstają się. Syn chodzi do szkoły blisko mieszkania matki. Rodzice ustalają, że chłopiec spędza u ojca co drugi tydzień od czwartku do poniedziałku, a resztę czasu u matki. Okresy nie są równe, ale powtarzają się regularnie i oboje rodzice zajmują się synem na co dzień. Taki układ mieści się w projektowanej definicji pieczy współdzielonej.

Czy sąd będzie musiał orzec pieczę współdzieloną po każdym rozwodzie?

Nie. Projekt nakazuje sądowi w pierwszej kolejności rozważyć pieczę współdzieloną, ale nie nakazuje jej orzekać w każdej sprawie. Rozważyć znaczy zbadać, czy ta forma opieki sprawdzi się w konkretnej rodzinie. Podstawowym kryterium pozostaje dobro dziecka.

Zgodnie z komunikatem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów projekt obejmuje sprawy rozwodowe i o separację, a także sprawy rodziców, którzy żyją w rozłączeniu, czyli nie są albo nigdy nie byli małżeństwem. Projekt wprowadza też kryteria, które sąd ma ocenić. Chodzi między innymi o to, czy rodzice są w stanie zapewnić dziecku odpowiednie warunki opieki i wychowania oraz czy proponowany sposób sprawowania pieczy odpowiada potrzebom dziecka.

Przykład. Pan Tomasz R. mieszka 150 km od miasta, w którym jego córka chodzi do przedszkola i ma lekarzy. Chciałby, żeby córka mieszkała u niego co drugi tydzień. Sąd rozważy pieczę współdzieloną, ale oceni, czy codzienne dojazdy nie odbiją się na dziecku. Jeśli uzna, że taki układ nie odpowiada potrzebom córki, może ustalić inny sposób opieki i szerokie kontakty z ojcem.

Co ma się zmienić w ochronie dziecka przed przemocą domową?

Projekt przewiduje, że sąd, rozstrzygając o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem, będzie musiał ustalić, czy dziecko jest bezpieczne i chronione przed przemocą domową. Ma to być obowiązkowy element każdej takiej sprawy, a nie kwestia badana tylko na wniosek jednej ze stron.

W praktyce oznacza to, że sygnały przemocy w rodzinie będą miały bezpośredni wpływ na to, czy piecza współdzielona w ogóle wchodzi w grę. Piecza współdzielona zakłada współpracę obojga rodziców i regularny pobyt dziecka u każdego z nich, więc bezpieczeństwo dziecka jest jej warunkiem wstępnym.

Gdzie będzie mieszkać dziecko, jeśli sąd nie orzeknie pieczy współdzielonej?

Jeżeli sąd nie zdecyduje o pieczy współdzielonej, a władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, ustali miejsce pobytu dziecka w aktualnym miejscu zamieszkania jednego z rodziców. Według komunikatu rządu rozwiązanie to ma zapobiegać jednostronnym zmianom miejsca pobytu dziecka, które mogą ograniczać jego kontakt z drugim rodzicem.

Przykład. Pani Ewa S. i pan Piotr S. mają oboje władzę rodzicielską, ale sąd uznał, że piecza współdzielona nie sprawdzi się, bo rodzice mieszkają w różnych województwach. Na gruncie projektu sąd wskaże wtedy, że miejscem pobytu syna jest obecne mieszkanie matki. Według założeń projektu takie ustalenie ma chronić przed sytuacją, w której jedno z rodziców samodzielnie przenosi dziecko w inne miejsce i utrudnia mu kontakt z drugim rodzicem.

Co projekt mówi o publikowaniu zdjęć dziecka w internecie?

Projekt podkreśla obowiązek rodziców do ochrony prywatności i wizerunku dziecka. Dotyczy to także publikowania zdjęć, filmów i informacji o dziecku w internecie i w mediach społecznościowych, czyli zjawiska nazywanego sharentingiem.

Po rozstaniu rodziców publikacje o dziecku bywają źródłem konfliktu. Wyraźne zapisanie tego obowiązku w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym może ułatwić sądowi rozstrzyganie takich sporów. Szczegóły będą zależały od ostatecznego brzmienia ustawy.

Co obowiązuje dziś, zanim projekt stanie się ustawą?

Dziś Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera definicji pieczy współdzielonej. O sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej po rozwodzie sąd orzeka na podstawie art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w sprawach rodziców żyjących w rozłączeniu na podstawie art. 107 tego kodeksu.

Według obu przepisów sąd uwzględnia pisemne porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. W braku porozumienia sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sam rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i o kontaktach. Może też powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka.

Brak ustawowej definicji sprawia, że sądy mogą różnie rozstrzygać podobne sprawy. Na to wskazuje uzasadnienie zmian przedstawione przez rząd.

Przykład. Pani Karolina M. i pan Adam M. rozwodzą się teraz, zanim nowe przepisy wejdą w życie. Przedstawiają sądowi pisemne porozumienie, w którym ustalili, że córka mieszka na zmianę u każdego z nich co tydzień. Już dziś sąd uwzględni takie porozumienie, jeżeli uzna je za zgodne z dobrem dziecka.

Kiedy nowe przepisy mogą zacząć obowiązywać?

Według komunikatu rządu nowe przepisy mają wejść w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Dziś nie da się podać tej daty, bo projekt musi jeszcze przejść przez Sejm i Senat, a ustawę musi podpisać Prezydent. W trakcie prac parlamentarnych treść projektu może się zmienić.

Jak nowe przepisy potraktują sprawy, które będą się toczyć w dniu ich wejścia w życie, rozstrzygną przepisy przejściowe ustawy. Ich ostateczną treść warto sprawdzić po uchwaleniu ustawy.

Co rodzice mogą zrobić już teraz?

Najwięcej daje dziś dobrze przygotowane porozumienie rodzicielskie. Sąd bierze je pod uwagę już na gruncie obowiązujących przepisów, a planowane zmiany kładą jeszcze większy nacisk na współpracę obojga rodziców i na potrzeby dziecka.

Przy przygotowaniu do sprawy warto zadbać o kilka rzeczy:

• spisać konkretny plan opieki: dni pobytu u każdego z rodziców, święta, wakacje, sposób przekazywania dziecka,
• ustalić zasady dotyczące szkoły, leczenia, zajęć dodatkowych i kosztów utrzymania dziecka,
• zebrać dowody, że oboje rodzice realnie zajmują się dzieckiem na co dzień,
• rozważyć mediację, w której rodzice z pomocą bezstronnego mediatora wypracowują porozumienie, zamiast zostawiać wszystkie decyzje sądowi.

Więcej o tym, jak wspólna opieka wpływa na alimenty, przeczytasz w artykule Opieka naprzemienna a alimenty. O roli opinii biegłych piszemy w tekście Czy sąd musi powołać opinię OZSS, żeby orzec o pieczy naprzemiennej?. Jeśli rodzice nie mogą dojść do zgody w ważnych sprawach dziecka, pomocny może być artykuł Różne zdania rodziców w sprawach dziecka, a o kosztach i skutkach ugody mediacyjnej piszemy w tekście Ile kosztuje mediacja i czy ugoda przed mediatorem ma moc wyroku?.

Najczęściej zadawane pytania

Czy piecza współdzielona już obowiązuje?

Nie. 3 listopada 2026 r. Rada Ministrów przyjęła dopiero projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który wprowadza definicję pieczy współdzielonej. Projekt musi jeszcze uchwalić Sejm i Senat, a ustawę podpisać Prezydent. Według komunikatu rządu przepisy mają wejść w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Do tego czasu sądy orzekają na podstawie art. 58 i art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Czy piecza współdzielona oznacza podział czasu pół na pół?

Nie. Według projektu rządowego piecza współdzielona oznacza, że oboje rodzice mający władzę rodzicielską opiekują się dzieckiem naprzemiennie, w powtarzających się okresach. Projekt wprost przewiduje, że okresy te nie muszą mieć jednakowej długości. Decyduje regularność i realny udział obojga rodziców w codziennej opiece, a sposób podziału czasu ma odpowiadać potrzebom konkretnego dziecka.

Czy sąd zawsze orzeknie pieczę współdzieloną, jeśli projekt wejdzie w życie?

Nie. Projekt zobowiązuje sąd, żeby w pierwszej kolejności rozważył pieczę współdzieloną, ale decyzja zależy od dobra dziecka. Sąd zbada między innymi, czy rodzice mogą zapewnić dziecku odpowiednie warunki i czy proponowany układ odpowiada jego potrzebom. Sąd musi też ustalić, czy dziecko jest bezpieczne i chronione przed przemocą domową. Jeżeli te warunki nie są spełnione, sąd wybierze inne rozwiązanie.

Czy dziś można mieć opiekę naprzemienną bez nowych przepisów?

Tak, na gruncie obecnych przepisów jest to możliwe. Zgodnie z art. 58 i art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd uwzględnia pisemne porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka. Rodzice mogą w nim ustalić naprzemienną opiekę. Brakuje jedynie ustawowej definicji, dlatego sądy mogą różnie oceniać podobne sprawy.

Co się stanie, jeśli sąd nie orzeknie pieczy współdzielonej?

Według projektu, jeżeli sąd nie zdecyduje o pieczy współdzielonej, a oboje rodzice zachowają władzę rodzicielską, sąd ustali miejsce pobytu dziecka w aktualnym miejscu zamieszkania jednego z rodziców. Rząd wskazuje, że ma to zapobiegać jednostronnym zmianom miejsca pobytu dziecka, które mogą ograniczać jego kontakt z drugim rodzicem. Drugi rodzic zachowuje wtedy władzę rodzicielską i prawo do kontaktów.

Potrzebujesz pomocy w sprawie opieki nad dzieckiem?

Jeśli rozstajesz się z partnerem albo chcesz zmienić sposób opieki nad dzieckiem, możemy pomóc przygotować porozumienie rodzicielskie, poprowadzić mediację albo reprezentować Cię przed sądem.

adw. Kajetan Kałużyński, Kancelaria Adwokacka
ul. Narutowicza 45 lok. 29, 90-130 Łódź
tel. 607 089 081
[email protected]

Stan prawny na dzień 3 listopada 2026 r. Opisane zmiany są projektem przyjętym przez Radę Ministrów i nie obowiązują.

O autorze: adw. Kajetan Kałużyński jest adwokatem i mediatorem w Łodzi. Zajmuje się prawem rodzinnym, cywilnym i medycznym oraz prowadzi mediacje.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.